تفاوت پسوریازیس و درماتیت سبورئیک

درماتیت سبورئیک و پسوریازیس دو بیماری پوستی رایج هستند که به دلیل علائم مشابه مانند لکه‌های قرمز، پوسته و التهاب، اغلب با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند. با این حال می‌توان تفاوت پسوریازیس و درماتیت سبورئیک را با توجه به ضخامت پوسته‌هایی که ایجاد می‌کنند، ‌تشخیص داد. پسوریازیس یک بیماری خودایمنی التهابی چند سیستمی است که باعث ایجاد لکه‌های ملتهب و قرمز و ضخیم شدن پوست می‌شود و درمان آن دشوارتر از درماتیت است. در ادامه با جزئیات بیشتر این دو بیماری آشنا خواهیم شد.

پسوریازیس چیست؟

آیا پسوریازیس یک نوع درماتیت است؟ درماتیت و پسوریازیس دو بیماری‌ پوستی شایع هستند که باعث ایجاد ناراحتی، خارش و التهاب قابل توجهی روی سطح پوست و اسکالپ می‌شوند. عبارت درماتیت یک اصطلاح کلی است که برای توصیف طیف وسیعی از بیماری‌های پوستی شامل التهاب استفاده می‌شود. پسوریازیس نوعی درماتیت با علائم مشابه است، اما درمان آن نسبت به سایر اشکال درماتیت، چالش‌برانگیزتر است. این بیماری به صورت لکه‌های پوستی ضخیم‌ به رنگ نقره‌ای با حاشیه‌های نسبتا واضح قرمز رنگ است که در قسمت‌های خارجی بدن مانند آرنج یا زانو ظاهر می‌شود.

پسوریازیس و درماتیت هر دو می‌توانند توسط عوامل خارجی مانند استرس و آلرژن‌ها ایجاد شوند، اما پسوریازیس به دلیل ریشه عمیق‌تر و توانایی گسترش آن در نواحی وسیعی از پوست بدن، عموماً جدی‌تر در نظر گرفته می‌شود.

انواع پسوریازیس

پسوریازیس یک بیماری مزمن پوستی است که باعث رشد سریع سلول‌های پوست می‌شود و انواع مختلفی دارد. در اینجا انواع رایج پسوریازیس آورده شده است:

پسوریازیس پلاکی Plaque psoriasis

پسوریازیس پلاکی رایج‌ترین شکل این بیماری است که با لکه‌های برجسته و پوست نقره‌ای یا سفید رنگ پوشیده از تجمع سلول‌های مرده مشخص می‌شود. لکه‌ها یا پلاک‌های پسوریازیس پلاکی را می‌توانید روی آرنج، زانو، پوست سر یا کمر خود مشاهده کنید.

پسوریازیس خالدار Guttate psoriasis

مشخصه پسوریازیس خالدار، وجود ضایعات کوچک، قرمز و قطره‌ای شکل بر روی پوست است. این نوع پسوریازیس اغلب به طور ناگهانی و پس از عفونت استرپتوکوکی، ایجاد می‌شود. پسوریازیس خالدار در کودکان و جوانان شایع‌تر است.

پسوریازیس معکوس Inverse psoriasis

این نوع پسوریازیس باعث ایجاد لکه‌های صاف و قرمز در چین‌های پوست مانند زیر بغل، کشاله ران و زیر سینه‌ می‌شود و اغلب با اصطکاک و تعریق، تشدید می‌شود.

پسوریازیس پوسچولار Pustular psoriasis

پسوریازیس پوسچولار با لکه‌های پوستی برجسته، قرمز ، پوسته پوسته و پر از چرک مشخص می‌شود و می‌تواند در یک ناحیه از بدن به صورت موضعی و یا به صورت گسترده باشد.

پسوریازیس اریترودرمیک Erythrodermic psoriasis

پسوریازیس اریترودرمیک نوع نادر و شدید پسوریازیس است که باعث قرمزی و پوسته پوسته شدن گسترده پوست می‌شود و می‌تواند با خارش و درد شدید همراه باشد. همچنین می‌تواند باعث تب و لرز شود.

روش‌های درمان پسوریازیس

درمان پسوریازیس با هدف کاهش التهاب و کند کردن رشد سلول‌های پوستی انجام می‌شود و انتخاب شیوه درمان به نوع بیماری پسوریازیس و شدت آن بستگی دارد. برخی از رایج‌ترین گزینه‌های درمان پسوریازیس عبارتند از:

• درمان موضعی: درمان‌ موضعی پسوریازیس شامل استفاده از کرم‌ها، پمادها و ژل‌هایی است که مستقیماً روی پوست اعمال می‌شوند. این درمان‌ها می‌توانند شامل مصرف کورتیکواستروئیدها، آنالوگ‌های ویتامین D، قطران زغال سنگ (کل‌تار) و رتینوئیدها باشند.
• نوردرمانی: نور درمانی تابش مقادیر کنترل‌شده‌ای از نور ماوراء بنفش به سطح پوست است. رایج‌ترین شکل نوردرمانی ترکیبی از اشعه ماوراء بنفش B یا UVB ، پسورالن و نور ماوراء بنفش A (UVA) است.
• داروهای خوراکی: این داروها شامل داروهایی مانند متوترکسات، آسیترتین و سیکلوسپورین هستند. می‌توان از داروهای خوراکی برای درمان پسوریازیس متوسط ​​تا شدید یا زمانی که سایر درمان‌ها موفقیت‌آمیز نبوده‌اند، استفاده کرد.
• داروهای بیولوژیک: این دسته داروها از موجودات زنده ساخته شده‌اند و از طریق تزریق یا انفوزیون تجویز می‌شوند. این داروها بخش‌های خاصی از سیستم ایمنی بدن بیمار را هدف قرار داده و التهاب را کاهش می‌‌دهند. نمونه‌هایی از داروهای بیولوژیک شامل آدالیموماب، اوستکینوماب و سکوکینوماب است.

ایجاد برخی تغییرات در سبک زندگی می‌تواند به بهبود یا کنترل علائم پسوریازیس کمک کند؛ اجتناب از سیگار کشیدن، مدیریت استرس، پیروی از یک رژیم غذایی سالم و اجتناب از عوامل محرک مانند الکل، هوای سرد و برخی داروها.

همچنین بخوانید: تفاوت اگزما و پسوریازیس

درماتیت چیست؟

درماتیت یک التهاب یا تحریک پوست است که باعث قرمزی، خارش، تورم و گاهی پوسته‌ریزی می‌شود. این وضعیت می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله آلرژی‌ها، عفونت‌ها، شرایط محیطی، یا مشکلات سیستم ایمنی بدن ایجاد شود

انواع درماتیت

درماتیت انواع مختلفی دارد که هر کدام به دلایل متفاوتی ایجاد می‌شوند و علائم خاص خود را دارند. در اینجا به انواع رایج درماتیت اشاره می‌کنم:

درماتیت آتوپیک Atopic dermatitis

درماتیت آتوپیک شایع‌ترین نوع درماتیت است که با نام اگزما نیز شناخته می‌شود. درماتیت آتوپیک یک بیماری مزمن است که باعث خارش، خشکی و التهاب پوست می‌شود. این بیماری اغلب با آلرژی و آسم همراه است و در افرادی که سابقه خانوادگی این بیماری‌ها را دارند، شایع‌تر است.

درماتیت تماسی  Contact dermatitis

درماتیت تماسی  زمانی رخ می‌دهد که پوست با یک ماده محرک یا آلرژن مانند یک ماده شیمیایی، مواد شوینده یا گیاهان خاصی مانند پیچک سمی تماس پیدا کند. این نوع درماتیت معمولاً باعث بثورات، قرمزی، خارش و سوزش در محل تماس می‌شود.

درماتیت سبورئیک Seborrheic dermatitis

درماتیت سبورئیک با لکه‌های قرمز، پوسته پوسته و خارش‌دار پوست، معمولاً روی پوست سر، صورت و سینه مشخص می‌شود. این بیماری ناشی از تولید بیش از حد سبوم توسط غدد چربی است و اغلب با شوره سر همراه است.

درماتیت عصبی Neurodermatitis

درماتیت عصبی با خارش و پوسته پوسته شدن پوست ناشی از خراشیدن یا مالش مکرر پدیدار می‌شود. این بیماری اغلب با استرس و اضطراب همراه است و می‌تواند در هر قسمتی از بدن ظاهر شود.

درماتیت استازیس Stasis dermatitis

درماتیت استازیس ناشی از گردش خون ضعیف در پاها است و با لکه‌های قرمز، خارش‌دار و پوسته پوسته شدن پوست در قسمت‌های پایینی پاها، مچ پا و کف پا مشخص می‌شود. این بیماری می‌تواند ناشی از واریس، ترومبوز ورید عمقی و سایر مشکلات گردش خون باشد.

اگزمای دیس‌هیدروتیک Dyshidrotic eczema

این نوع درماتیت باعث ایجاد تاول‌های کوچک و خارش‌دار در کف دست‌ها و کف پاها می‌شود.

نکته قابل توجه این که برخی افراد ممکن است همزمان با بیش از یک نوع درماتیت مواجه باشند. همچنین این بیماری می‌تواند با گذشت زمان تغییر کند.

درماتیت سبورئیک چیست؟

درماتیت سبورئیک یک بیماری التهابی مزمن پوستی است که اغلب در نواحی که غدد سباسه فراوان هستند، مانند پوست سر و صورت، ناحیه بین دو ابرو، اطراف بینی، پشت گوش‌ها، سینه و گاهی چین‌های بدن بروز می‌کند. این بیماری با پلاک‌های قرمز، پوسته‌ریزی زرد یا سفید و گاهی خارش همراه است و علت دقیق آن هنوز مشخص نیست اما می‌دانیم که مجموعه‌ای از عوامل در پدید آمدن آن نقش دارند:

• تولید بیش ‌از حد سبوم
• رشد بیش‌فعال قارچ‌های لیپوفیلیک مانند مالاسزیا و واکنش التهابی سیستم ایمنی بدن به محصولات متابولیک این قارچ
• عوامل ژنتیکی
• استرس
• آب ‌وهوای سرد و خشک
• بیماری‌های سیستمیک مانند HIV یا پارکینسون
• استفاده از برخی داروها

درمان درماتیت سبورئیک با هدف کنترل التهاب، کاهش بار میکروبی و بازگرداندن عملکرد طبیعی سد دفاعی پوست انجام می‌شود. در شرایط حاد برای درمان یا کنترل علایم این بیماری از شامپوهای ضد قارچ حاوی کتوکونازول یا سیکلوپیروکس برای پوست سر و کرم‌های ضد قارچ یا کورتیکواستروئیدهای موضعی ضعیف برای پوست صورت استفاده می‌کنند. در موارد مقاوم، ممکن است مهارکننده‌های کلسینورین به ‌عنوان گزینه‌های غیرکورتونی توسط پزشک تجویز شوند. استفاده مداوم از شوینده‌های ملایم، مرطوب‌کننده‌های ضدالتهاب، پرهیز از محرک‌ها، و مدیریت استرس می‌تواند احتمال عود بیماری را کاهش دهد.

علت بروز درماتیت چیست؟

علت دقیق درماتیت ناشناخته است، اما تصور می‌شود که توسط یک بیماری زمینه‌ای یا عواملی مانند آلرژی، مواد محرک، ژنتیک و استرس ایجاد ‌شود. آلرژن‌های عامل درماتیت از فردی به فرد دیگر متفاوت هستند، اما رایج‌ترین علل بروز و تحریک درماتیت را می‌توان گرد و غبار، قارچ‌ها و هاگ‌ها، پوسته و شوره پوستی حیوانات و برخی غذاها دانست.

برای افرادی که پوست حساس دارند، مواد محرک مانند صابون‌ها و مواد شوینده قوی نیز ممکن است باعث تحریک پوست و بدتر شدن علائم درماتیت شوند. همچنین استرس می‌تواند در به وجود آمدن یا بدتر شدن درماتیت نقش داشته باشد، زیرا توانایی طبیعی بدن را در مبارزه با عفونت تضعیف می‌کند که در نتیجه می‌تواند منجر به عود و شدت گرفتن بیماری شود.

روش‌های درمان درماتیت

درمان درماتیت معمولاً با هدف کاهش التهاب، تسکین خارش و جلوگیری از عفونت‌های ثانویه پوستی انجام می‌شود و انتخاب درمان به نوع درماتیت و شدت بیماری بستگی دارد. برخی از رایج ترین درمان‌ها برای کنترل عوارض شایع درماتیت عبارتند از:

• کورتیکواستروئیدهای موضعی: کورتیکواستروئیدها کرم‌ها یا پمادهایی در غلظت‌های مختلف هستند که التهاب و خارش را کاهش می‌دهند و می‌توان از آن‌ها برای درمان کوتاه ‌مدت یا متناوب استفاده کرد.
• مهارکننده‌های موضعی کلسینورین: این دارو‌ها شامل کرم‌ها یا پمادهایی هستند که پاسخ ایمنی بدن را سرکوب کرده و التهاب را کاهش می‌دهند. مهارکننده‌های موضعی کلسینورین می‌توانند به عنوان جایگزینی برای کورتیکواستروئیدها، به ویژه برای رفع علائم بیماری روی پوست صورت و در کودکان، مورد استفاده قرار گیرند.
• مرطوب‌کننده‌ها: از مرطوب‌کننده‌ها برای آبرسانی و کاهش خشکی پوست، که می‌تواند عامل تشدید درماتیت باشد، استفاده می‌شود. برای حفظ رطوبت پوست، باید بلافاصله پس از حمام از یک مرطوب کننده مناسب روی پوست استفاده کنید.
• آنتی‌هیستامین‌ها: این‌ دسته از داروها معمولاً به صورت خوراکی مصرف می‌شوند. می‌توان از داروهای آنتی هیستامین برای تسکین خارش استفاده کرد.
• نوردرمانی: در این درمان از نور ماوراء بنفش برای کاهش التهاب و بهبود ظاهر پوست استفاده می‌شود.
• داروهای خوراکی: در موارد شدید درماتیت، پزشک ممکن است داروهای خوراکی مانند سرکوب‌کننده‌های سیستم ایمنی را برای کمک به کنترل بیماری تجویز کند.
• اجتناب از محرک‌ها: یکی از مهم‌ترین درمان‌ها در کنترل علائم درماتیت شناسایی و اجتناب از عوامل محرک و تشدید کننده بیماری است که می‌تواند شامل اجتناب از صابون‌ها، مواد شوینده و لباس‌هایی با پارچه‌های خاص یا اجتناب از قرار گرفتن در معرض آلرژن‌ها باشد.

بررسی تفاوت پسوریازیس و درماتیت سبورئیک

پسوریازیس (Psoriasis) و درماتیت سبورئیک (Seborrheic Dermatitis) دو بیماری التهابی شایع پوست هستند که به‌ ویژه در ناحیه پوست سر، می‌توانند علائم بالینی مشابهی داشته باشند. با این حال در سیر بیماری و درمان آن‌ها‌، تفاوت‌های بنیادینی وجود دارد که توجه به آن‌ها ضروری است.

همان‌طور که گفته شد پسوریازیس یک بیماری خودایمنی مزمن و سیستمیک است که در آن فعالیت بیش‌ از حد سلول‌های ایمنی، منجر به تولید سایتوکاین‌های التهابی شده و در نهایت به تکثیر سریع کراتینوسیت‌ها و التهاب مزمن اپیدرم منجر می‌شود. در مقابل، درماتیت سبورئیک یک اختلال التهابی سطحی پوست است که بیشتر به فعالیت بیش‌ از اندازه غدد سباسه، رشد قارچ‌های لیپوفیلیک به‌ ویژه مالاسزیا و پاسخ ایمنی میزبان مربوط است. درماتیت سبورئیک معمولاً یک بیماری سیستمیک نیست و در بسیاری از افراد، عامل محرک محیطی مانند استرس یا آب ‌وهوای سرد نقش مهم‌تری از عوامل ژنتیکی ایفا می‌کند.

از منظر بالینی، پسوریازیس با پلاک‌های واضح قرمز صورتی با حاشیه‌های مشخص و پوسته‌ریزی ضخیم نقره‌ای یا سفید در سطح پوست مشخص می‌شود. این پلاک‌ها اغلب در آرنج، زانو و کف سر دیده می‌شوند. برعکس درماتیت سبورئیک، ضایعاتی با قرمزی خفیف‌تر، پوسته‌های چرب زردرنگ و حاشیه‌های کمتر مشخص دارد و بیشتر در نواحی سبوره‌ای مانند خط رویش مو، ناحیه بین ابروها، اطراف بینی و پشت گوش‌ها بروز می‌کند. در هر دو بیماری ممکن است خارش وجود داشته باشد، اما درماتیت سبورئیک معمولاً با خارش و سوزش بیشتری همراه است.

در مواردی که درگیری پوست سر وجود دارد تشخیص افتراقی دشوارتر می‌شود، چرا که هر دو بیماری با پوسته‌ریزی و التهاب همراه هستند. در مواردی که ویژگی‌های بالینی مشخصاً در مرز بین این دو قرار دارد، از اصطلاح سبروریازیس  (sebopsoriasis) برای توصیف علائم بالینی بینابینی این دو بیماری استفاده می‌کنند. در چنین مواردی، توجه به توزیع ضایعات و شدت آن‌ها، وجود پلاک‌های کلاسیک در سایر نقاط بدن و بررسی سابقه خانوادگی پسوریازیس کمک‌کننده خواهد بود.

درماتیت سبورئیک معمولاً به درمان‌های موضعی ساده مانند شامپوهای ضدقارچ (مثل کتوکونازول، زینک پریتیون) و کرم‌های کورتونی ضعیف یا مهارکننده‌های کلسینورین خوب پاسخ می‌دهد. در مقابل، پسوریازیس به ‌ویژه در موارد متوسط تا شدید، ممکن است نیازمند درمان‌های سیستمیک مانند متوترکسات، سیکلوسپورین یا بیولوژیک‌ها مانند مهارکننده‌های IL-17 باشد. درمان موضعی پسوریازیس شامل کرم‌های کورتونی قوی‌تر، آنالوگ‌های ویتامین D3 مانند کلسیپوتریول و درمان‌های ترکیبی است.

هر چند پسوریازیس و درماتیت سبورئیک ممکن است علائم بالینی مشابهی داشته باشند، اما از نظر علت، سیر بیماری، شدت و نوع درمان تفاوت‌های قابل ‌توجهی دارند بنابراین تشخیص دقیق این دو بیماری برای انتخاب درمان مناسب کاملا ضروری است. انتخاب درمان بر اساس تشخیص درست، نقش کلیدی در کنترل علائم و پیشگیری از عود آن دارد. همچنین توجه به سابقه بیمار، توزیع ضایعات و پاسخ به درمان می‌تواند به تشخیص بهتر بیماری کمک کند. بنابراین قبل از هر اقدامی بهتر است در مورد شرایط خود با یک پزشک متخصص مشورت کنید