زنان بسیاری در دوران بارداری با این سوال مواجه میشوند: آیا رنگ کردن مو در دوران بارداری بیخطر است؟ برای یک مادر باردار زیبایی و آراستگی بسیار جذاب است اما همزمان این نگرانی وجود دارد که آیا مواد شیمیایی موجود در رنگ مو میتواند بر سلامت جنین تاثر بگذارد یا خیر! از سوی دیگر، تغییرات هورمونی در دوران بارداری میتواند واکنش مو به رنگ را هم تغییر دهد؛ مثلا گاهی اوقات ممکن است موها بهتر رنگ بگیرند و گاهی هم اصلاً نتیجه مطلوب حاصل نمیشود. در این مطلب به بررسی تخصصی رنگ کردن مو در بارداری میپردازیم؛ اینجا به نکات ایمنی، شناخت بهترین روشها و زمان مناسب برای این کار خواهیم پرداخت اما بهترین کار این است در دروان بارداری از انجام کارهای ریسکی بپرهیزید و برای انجام هر کاری با پزشک خود مشورت نمایید.
آیا مواد رنگ مو جذب بدن میشوند؟
رنگ موهای دائمی معمولاً حاوی مواد شیمیایی مختلفی هستند. این مواد عبارتند از:
- آمونیاک برای باز کردن کوتیکول مو
- پارافنیلن دیآمین (PPD) یا رنگدانههای ماندگار
- رزورسین و فنولها
- پراکسید هیدروژن برای اکسید کردن رنگ
زمانی که این مواد روی مو و پوست سر قرار میگیرند، این احتمال وجود دارد که مقادیر کمی از آنها از طریق پوست جذب شوند. البته شواهد علمی نشان میدهد که جذب رنگ مو توسط پوست بسیار محدود و ناچیز است و نمیتواند به سطحی برسد که برای جنین خطر جدی ایجاد کند. با این حال، چون در دوران بارداری گردش خون مادر افزایش مییابد و پوست حساستر و نازکتر میشود، احتمال جذب تا حدی بیشتر میشود.
در اغلب مطالعات صورت گرفته بر روی انسان و حیوانات، استفاده درست و طبق اصول مصرف از رنگ مو، باعث نقص جنینی نشده است و بر این اساس انجمن متخصصان زنان و زایمان آمریکا (ACOG) و سازمان خدمات سلامت ملی انگلستان (NHS) اعلام کردهاند که رنگ کردن مو در بارداری در صورت رعایت اصول ایمنی، بیخطر است.اما بهتر است در دوران بارداری قبل از هر گونه اقدامی با پزشک خود مشورت نمایید.
آیا میتوان در دوران بارداری موهای خود را رنگ کرد؟
رنگ کردن مو در دوران بارداری یکی از موضوعات پرچالش و پرسش برانگیز برای زنان باردار است. از یک سو میل به حفظ زیبایی و رسیدگی به ظاهر وجود دارد و از سوی دیگر، نگرانی دربارهی سلامت جنین و اثرات احتمالی مواد شیمیایی رنگ مو بر بدن مادر و کودک. بررسی علمی این موضوع نشان میدهد که رنگ کردن مو در بارداری ممنوعیت قطعی ندارد، اما باید با کاملا احتیاط و رعایت اصول ایمنی انجام شود.
در چه زمانی از بارداری بهتر است از رنگ کردن موها خودداری کنیم؟
بیشتر متخصصان توصیه میکنند که رنگ کردن مو را به سه ماهه دوم بارداری یعنی بعد از هفته سیزدهم موکول کنید. دلیل این توصیه این است که در سه ماهه اول، اندامهای حیاتی جنین از جمله قلب، مغز، کلیهها و سیستم عصبی مرکزی در حال شکلگیری هستند. همچنین خطر حساسیت، تهوع و استفراغ مادر در این دوره بالاتر است و بوی رنگ یا مواد شیمیایی ممکن است وضعیت را بدتر کند. در سهماهه دوم و سوم، سطح ایمنی بدن تثبیت شده و حساسیتهای شدید کاهش مییابد، بنابراین استفاده از رنگ مو در این دوره ایمنتر خواهد بود.
آیا رنگ کردن موها در دوران بارداری بر وضعیت رشد مو اثر دارد؟
در دوران بارداری، ممکن است به دلیل ایجاد تغییرات هورمونی، بافت و ساختار مو تغییر کند. در این شرایط:
- موها ضخیمتر و قویتر میشوند.
- سرعت رشد موها افزایش پیدا میکند.
- واکنش مو به رنگ ممکن است متفاوت باشد؛ موها ممکن است سریعتر یا کندتر رنگ بگیرند یا نتیجه نهایی کمی متفاوت باشد.
به همین دلیل ممکن است نیاز باشد قبل از رنگ کردن کامل، روی یک بخش کوچک از مو تست رنگ انجام دهید.
بهترین روشها برای رنگ کردن مو در دوران بارداری
در دوران بارداری، پوست و بدن مادر حساستر میشود و هر چیزی که با بدن تماس پیدا میکند، میتواند از طریق پوست جذب شده و وارد جریان خون شود. به همین دلیل در مورد رنگ کردن مو، انتخاب روشهای ایمن و کمخطر اهمیت زیادی دارد. خوشبختانه با رعایت اصول خاص و انتخاب روشهای مناسب، میتوانید بدون نگرانی، ظاهر موهای خود را تغییر دهید.
هایلایت و لولایت
در روشهای مختلف رنگ کردن مو، انواع هایلایت مو شامل تکنیکهایی هستند که در آن بخشهایی از مو، معمولاً لایههای رویی یا میانی، با رنگهای روشنتر از رنگ پایه مو رنگ میشوند. در مقابل، در تکنیک لولایت، بخشهایی از مو با رنگ تیرهتر از رنگ پایه رنگآمیزی میشوند. مهمترین نکته این است که در هر دو روش، مواد رنگ مو تنها به ساقه مو زده میشوند و پوست سر را تحت تاثیر قرار نمیدهند؛ به همین دلیل جذب مواد شیمیایی از طریق پوست به حداقل رسیده و خطری برای جنین ایجاد نمیکند.
مزایای هایلایت و لولایت برای دوران بارداری
- پوست سر با مواد شیمیایی تماس ندارد.
- احتمال بروز واکنش آلرژیک یا جذب مواد و ورود آن به جریان خون تقریباً صفر است.
- نتیجه ظاهری زیبا و طبیعی است و نیازی به رنگ کردن مکرر موها نیست.
فراموش نکنید که حتماً از رنگهای ملایم، بدون آمونیاک یا رنگهای مخصوص هایلایت استفاده کنید تا از هر گونه تحریک جلوگیری شود.
بالیاژ
بالیاژ تکنیکی است که در آن رنگ به صورت دستی و آزادانه روی بخشهایی از مو زده میشود و حالت سایه روشن طبیعی ایجاد میکند. در این روش، برخلاف رنگ کامل، مواد رنگی از فاصله ۲ تا ۳ سانتیمتری ریشه شروع میشوند و روی ساقه موها اعمال میشوند.
مزایای بالیاژ برای دوران بارداری
- رنگ با پوست سر و ریشه مو تماس ندارد.
- به دلیل رشد طبیعی مو، نیاز به ترمیم ریشه کمتر است؛ بنابراین دفعات رنگ کردن هم کاهش پیدا میکند.
- ظاهر موها بعد از بالیاژ طبیعی و لطیف است و فشار شیمیایی به مو و پوست وارد نمیشود.
بهتر است اجرای این تکنیک را به یک آرایشگر ماهر که در تکنیک بالیاژ تخصص دارد بسپارید تا فاصله از پوست سر به درستی رعایت شود.
رنگهای گیاهی
رنگهای گیاهی از ترکیبات طبیعی ساخته شدهاند و فاقد مواد شیمیایی مضر مانند آمونیاک، پیپیدی و رزورسین هستند. حنا، ایندیگو، پوست گردو، قهوه، بابونه از جمله مواد رنگی گیاهی هستند که برای رنگ کردن مو کاربرد دارند.
چرا رنگهای گیاهی برای استفاده دوران بارداری مناسب هستند؟
- کاملاً طبیعی و بدون مواد شیمیایی مضر
- بدون حساسیت برای بیشتر افراد (البته تست حساسیت قبل از مصرف توصیه میشود)
- باعث تقویت ساقه مو و درخشندگی طبیعی میشود
محدودیت رنگهای گیاهی
- تنوع رنگ محدود است (معمولاً طیف قهوهای، مسی، شرابی و نارنجی)
- روی موهای رنگ شده ممکن است رنگ متفاوتی ایجاد کند.
- اثرگذاری کندتر و نیاز به زمان مکث طولانیتر (مثلاً ۲ تا ۴ ساعت) دارند.
رنگهای فاقد آمونیاک
آمونیاک مادهای است که در فرمول بیشتر رنگهای شیمیایی برای باز کردن کوتیکول مو استفاده میشود. بوی تند و خاصیت قلیایی شدید آمونیاک میتواند پوست سر را تحریک کند یا بخارات آن موجب سوزش چشم و دستگاه تنفسی شود. رنگهای بدون آمونیاک، گزینه ایمنتری برای زنان باردار به شمار میروند. این رنگها از ترکیبات جایگزین مانند MEA مونو اتانول آمین، استفاده میکنند که تحریک و نفوذ کمتری دارند.
چرا در دوران بارداری از رنگهای بدون آمونیاک استفاده کنیم؟
- فاقد بوی تند و آزاردهنده
- آسیب دیدن کمتر ساقه مو
- کاهش خطر جذب شیمیایی از طریق پوست
- گزینهای خوب برای خانمهایی که نیاز به رنگ کردن ریشه یا کل مو دارند
رنگ کردن مو با فاصله از پوست سر
در این روش، حتی اگر قصد رنگ کردن کل مو را دارید، میتوانید با رعایت فاصله ۱ سانتیمتری از ریشه، از تماس مستقیم رنگ با پوست سر خودداری کنید. این تکنیک باعث میشود که رنگدانهها روی ساقه مو اثر کنند و جذب مواد از طریق پوست تقریباً صفر شود.
- تماس با پوست سر و احتمال ورود مواد به جریان خون کاهش مییابد.
- تغییر رنگ کامل مو ممکن است اما خطرش کمتر از رنگ کردن مستقیم ریشه است.
- مناسب برای خانمهایی که نمیخواهند فقط هایلایت یا بالیاژ کنند.
شامپو رنگ و تونر
شامپوهای رنگی یا تونرها حاوی رنگدانههای ملایمی هستند که فقط روی سطح ساقه مو اثر میگذارند و به اصطلاح سطحیترین لایه مو را با رنگ میپوشانند. این محصولات بیشتر برای تغییر تناژ رنگ یا از بین بردن زردی موهای بلوند استفاده میشوند و کاملاً موقتی هستند.
مزایای استفاده از شامپو رنگ و تونر در بارداری
- فاقد آمونیاک و ترکیبات نفوذ کننده
- تغییر رنگ کم خطر و بدون آسیب به ساختار مو
- ماندگاری کوتاه مدت (۶ تا ۱۰ بار شستشو) که کنترل پذیر است
تونرها و شامپوهای رنگی بیشتر برای خانمهایی مناسب هستند که نمیخواهند تغییر رنگ دائمی ایجاد کنند.
شرایط محیطی برای رنگ کردن موها در بارداری
حتی در صورتی که از رنگهای ملایم و بدون آمونیاک استفاده میکنید، محیطی که در آن رنگ کردن مو انجام میشود باید دارای تهویه مناسب باشد. استنشاق بخارات رنگ و روشنکنندهها (به ویژه در ماههای اول بارداری) میتواند باعث تهوع، سردرد یا تحریک تنفسی شود زیرا در بارداری سیستم تنفسی و حس بویایی حساستر میشود. تهویه مناسب از تجمع بخارات شیمیایی و بروز مشکلات تنفسی هنگام انجام کار جلوگیری میکند. میتوانید در هنگام کار از ماسک و دستکش استفاده کنید و از آرایشگر خود بخواهید کار را در فضایی با پنجره باز یا تهویه مناسب انجام دهد.
در دوران بارداری توصیه میشود روشهایی را انتخاب کنید که مواد رنگ مو با پوست سر تماس نداشته باشند و از مواد شیمیایی قوی نیز دوری کنید. روشهایی مانند هایلایت، بالیاژ، رنگهای گیاهی، رنگهای بدون آمونیاک، شامپو رنگ و رنگ کردن با فاصله از ریشه بهترین و کمخطرترین گزینهها برای این دوران هستند.
توصیه هایی برای رنگ کردن ایمن مو در دوران بارداری
رنگ کردن را به سه ماهه سوم بارداری موکول کنید
بهتر است تا پایان هفته سیزدهم بارداری صبر کنید و در سه ماهه دوم یا سوم بارداری موهای خود را رنگ کنید. دلیل این توصیه این است که در سه ماهه اول، سیستم عصبی، قلب، کلیهها و اندامهای اصلی جنین در حال شکلگیری هستند و هر عامل شیمیایی یا استنشاق مواد مضر میتواند خطراتی ایجاد کند. بعد از هفته سیزدهم، ریسکها کمتر شده و بدن مادر نیز بهتر میتواند تغییرات را تحمل کند.
از رنگ موهای فاقد آمونیاک و کم ضرر استفاده کنید
رنگهایی را انتخاب کنید که فاقد آمونیاک و PPD پارافنیلن دیآمین باشند. آمونیاک میتواند باعث تحریک پوست سر، چشم و دستگاه تنفسی شود و ممکن است بخارات آن برای مادر باردار ناخوشایند باشد. رنگهای بدون آمونیاک بوی ملایمتری دارند، آسیب کمتری به ساقه مو میزنند و خطر جذب شیمیایی کمتری دارند. در حال حاضر برندهای متعددی رنگ موهای بدون آمونیاک و ملایم تولید میکنند که برای دوران بارداری گزینههای مطمئنتری هستند.
از تکنیکهایی استفاده کنید که پوست سر را تحت تاثیر قرار نمیدهد
برای کاهش جذب مواد شیمیایی از طریق پوست، بهتر است از روشهایی مانند هایلایت، لولایت، بالیاژ یا آمبره استفاده کنید که فقط روی ساقه مو اجرا میشوند و با ریشه و پوست سر تماس ندارند. البته در صورت استفاده از رنگ دائمی هم میتوانید تکنیک فاصله گذاری از ریشه را اجرا کنید؛ یعنی حدود ۱ تا ۲ سانتیمتر از ریشه مو را رنگ نکنید تا احتمال تماس مواد با پوست سر به حداقل برسد.
رنگ کردن را در محیطی با تهویه مناسب انجام دهید
حتی اگر از رنگهای ملایم و بدون آمونیاک استفاده میکنید، حتماً رنگ کردن را در مکانی انجام دهید که دارای تهویه مناسب باشد. بوی برخی مواد شیمیایی میتواند باعث تهوع، سرگیجه یا سردرد در مادران باردار شود. پنجره باز، هواکش قوی یا حتی انجام رنگ کردن در فضای باز (حیاط یا تراس) میتواند احتمال استنشاق بخارات مضر را کاهش دهد.
از دستکش استفاده کنید
هنگام استفاده از رنگ مو (به ویژه در منزل)، باید از دستکش یک بارمصرف استفاده کنید تا از تماس مستقیم مواد با پوست دست جلوگیری شود. پوست در دوران بارداری بسیار حساس است و تماس طولانی مدت با مواد شیمیایی میتواند باعث بروز التهاب، خشکی یا حتی جذب پوستی شود.
به مدت زمان مکث دقت کنید
زمان پیشنهادی برای ماندن رنگ روی موها معمولاً روی جعبه محصول درج شده است. در دوران بارداری توصیه میشود این زمان را افزایش ندهید؛ بلکه حتی در صورت امکان، زمان مکث را کمی کوتاهتر کنید تا پوست با مواد شیمیایی تماس طولانی مدت نداشته باشد. زمان بیشتر میتواند جذب احتمالی مواد را افزایش داده و ممکن است آسیب بیشتری به موها بزند.
تست حساسیت پوستی انجام دهید
حتی اگر قبلاً سالها از رنگ مو استفاده کردهاید و مشکلی نداشتید، در دوران بارداری حتماً باید تست حساسیت انجام دهید زیرا تغییرات هورمونی در بارداری ممکن است بدن را مستعد واکنشهای جدید کند. برای این کار، مقدار کمی از رنگ را روی پوست پشت گوش یا داخل آرنج بزنید و ۴۸ ساعت صبر کنید. در صورت عدم بروز واکنش، میتوانید رنگ را استفاده کنید.
از رنگهای طبیعی و گیاهی استفاده کنید
اگر میخواهید مطمئنترین راه را انتخاب کنید، میتوانید از رنگهای کاملاً گیاهی مثل حنا، ایندیگو، پوست گردو، قهوه یا بابونه استفاده کنید. این مواد کاملاً طبیعی هستند و احتمال جذب سیستمیک این رنگها یا تأثیر گذاریشان بر روی جنین بسیار پایین است. البته دقت کنید که رنگهای گیاهی نیز ممکن است در برخی افراد حساسیت ایجاد کنند؛ پس تست آلرژی را فراموش نکنید.
بعد از رنگ کردن پوست سر را خوب بشوئید
حتماً پس از پایان رنگ گذاری، پوست سر و موها را کامل و با آب فراوان بشویید تا هرگونه باقیمانده مواد شیمیایی از روی پوست پاک شود. شستشوی ناقص ممکن است باعث باقی ماندن مواد روی پوست و افزایش احتمال تحریک یا جذب شود.
در صورت وجود زخم یا خراش از رنگ کردن خودداری کنید
اگر روی پوست سر خراش، زخم، التهاب یا سوختگی وجود دارد، نباید از رنگ مو استفاده کنید. پوست آسیب دیده ظرفیت بیشتری برای جذب مواد شیمیایی دارد و میتواند باعث ورود مواد به جریان خون شود.
از یک آرایشگر ماهر کمک بگیرید
اگر خودتان مهارت کافی برای رنگ کردن مو را ندارید، بهتر است به آرایشگری مراجعه کنید که به اصول مراقبت از موی بارداران آشنا باشد. یک آرایشگر حرفهای میتواند فاصله گذاری از پوست سر را به خوبی رعایت کند، از رنگهای مناسب استفاده کند و کار را در محیطی امن انجام دهد.
سر انجام این که رنگ کردن مو در بارداری ممنوع نیست اما باید با دقت و رعایت اصول انجام شود. انتخاب روش مناسب، توجه به سلامت پوست سر، رعایت بهداشت و استفاده از محصولات بیخطر، همه کمک میکنند که بدون آسیب دیدن جنین، زیبایی موهای خود را حفظ کنید.
